تبلیغات
پایگاه فرهنگی لرهای بختیاری
پایگاه فرهنگی لرهای بختیاری
شنبه 28 شهریور 1388

نقد منصفانه ای بر پاپ لری!

شنبه 28 شهریور 1388

نوع مطلب :
نویسنده : بختیاری


حرف مخالفان این بود که این موسیقی جدید ضربه ای به روح موسیقی لری خواهد بود و انتقادهای زیادی کردند. موافقان هم معتقد بودند که این سبک جدید می تواند موفق و برای موسیقی لری مفید واقع شود.

وبلاگ برفتاو: چند سالی است که در موسیقی لری واژه ی جدیدی به نام پاپ لری و یا پاپ بختیاری پیدا شده است. و خوانندگان مختلفی مانند آقای خردمهر آلبوم هایی در این سبک به بازار ارائه داده اند. و جدای از اینکه کارهای خوبی بوده اند یا نه ، مورد مخالفت عده ای و موافقت عده ای دیگر قرار گرفت. و حرف مخالفان هم این بود که این موسیقی جدید ضربه ای به روح موسیقی  لری خواهد بود و انتقادهای زیادی کردند. موافقان هم معتقد بودند که این سبک جدید می تواند موفق و برای موسیقی لری مفید واقع شود. اما حقیقت حرف کدام یک است؟ بالاخره پاپ لری ، موسیقی لری را خدشه دار می کند یا خیر؟ جواب به این سوال ساده نیست. از آنجا که سبک پاپ یکی سبک جهانی است و از آلات و ابزارهای مدرن استفاده می کند، می شود با آن شیوه های مختلف موسیقی را پوشش داد. یعنی امکان این هست که در سبک پاپ یک موسیقی موفق لری که زاییده همان موسیقی سنتی خودمان باشد اجرا کرد. یک کار خلاقانه با همان رنگ و بوی بومی و ملی لری. که اگر کارهای اینگونه صورت گیرد مطمئنا برای فرهنگ لری مفید خواهد بود و به آن خدشه ای وارد نخواهد کرد.البته باید توجه داشت که هیچگاه نباید سبک های سنتی را دور ریخت ، سبک های سنتی در حقیقت درخت های تنومند فرهنگ لری است و زمانی که پاپ و امثال آن بر این درخت ها پیوند بخورند آن روح سنتی لری را پیدا خواهند کرد. هرچند کارهای صورت گرفته تحت عنوان پاپ دارای اشکالاتی هم بوده اما برای شروع قاعدتاٌ بد نیست.

اما شاید بپرسید زمانی که ما موسیقی های اصیلی به این خوبی داریم چه لزومی دارد یک سبک جدید داشته باشیم؟ خب ما باید بدانیم که هرچند موسیقی ما بسیار غنی است اما اگر سبک های جدید و در کل ابداعات جدید خوانندگان به درخت تنومند موسیقی لری پیوند بخورند آن را پربارتر خواهند کرد. موسیقی سنتی ما هم اکنون  در نزد ما محبوب و شناخته شده است. برای ما که در خانواده هایی بزرگ شده ایم که از همان بچگی رنگ و بوی لری و ایلیاتی را در کنار خود حس کرده ایم، یادم می آید زمانی که هنوز خودشناس نشده بودیم، ضبط پکیده و قدیمی کنار اتاق مان نوارهای غلمشاه قنبری ، مسعود بختیاری ، ایرج رحمانپور و دیگر خوانندگان لر را پخش می کرد. اما خیلی از لرها از بچگی با محیط دیگری بزرگ شده اند با موسیقی های فارسی شادمهر عقیلی و منصور و... ، به همین خاطر در ذهن آنها یک غریبگی با موسیقی ها مسعود بختیاری و دیگر آهنگ های سنتی هست. و به همین خاطر هیچگاه بسوی فرهنگ لری نمی روند. در حقیقت موسیقی سنتی لری یک سکوی بلند هست که برای ما که از اول در همین جایگاه بوده ایم خیلی خوب و راحت است اما برای کسانی که پایین این سکو هستند مشکل بزرگی هست که بالا بیایند. اما می شود برای این سکو یک پله ساخت که کسانی که بیرون این سکو هستند براحتی و پله به پله به بالای این سکو بیایند. منظورم از این حرفها این است که در حقیت ما باید با ایجاد جذبه های جدید و نو آوری ها در موسیقی لری آن را برای کسانی که تقریبا با موسیقی و فرهنگ لری فاصله گرفته اند جذاب و مورد توجه قرار دهیم تا بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند، مطمئنا اگر با موسیقی نوین لری ارتباط برقرار کنند کم کم آن ذهنیت شان در مورد فرهنگ و موسیقی سنتی لری عوض خواهد شد و بعد از آن با موسیقی اصیل لری هم ارتباط برقرار خواهند کرد و به قول معروف بازگشت به خویشتن خواهند کرد. به روایتی دیگر موسیقی لری مسعود بختیاری ها ، تاجمیری ها و رحمانپورها را لازم دارد اما در کنارش به خردمهر ها و خوانندگان با سبکهای جدید نیز نیاز دارد.

 در آخر هم نوشته را با این جمله خاتمه بدهم که ما می توانیم موسیقی و فرهنگ لری را به مانند یک اثر باستانی در موزه قرار دهیم و در مواقع خاص از آن دیدن کنیم ، لباس لری را تنها در مراسم نمادین بپوشیم ، موسیقی لری را تنها خلاصه کنیم به سالی یک روز یک مراسم خاص. و یا می توانیم با گسترش موسیقی و فرهنگ لری آن را در جریان زندگی مان قرار دهیم، آن را لمس کنیم و زندگی مان را لری کنیم، موسیقی لری گوش دهیم ، لباس لری بپوشیم ، لری صحبت کنیم و در یک کلام لر باشیم!

به قلم:سجاد مومنی






سه شنبه 24 شهریور 1388

یک روز از زندگی عشایری

سه شنبه 24 شهریور 1388

نوع مطلب :
نویسنده : بختیاری

عشایر بختیاری در سال دو نوبت کوچ می کنند. در بهار از نیمه ی فروردین تا اواخر اردیبهشت از گرمسیر (شهرهایی دراستان خوزستان) به منطقه ی سردسیر(ییلاق) خود در استان چهار محال و بختیاری و دامنه های شمالی رشته کوه زاگرس نقل مکان می کنند و از اواخر شهریور تا اواسط آبان هم همین مسیر را برمی گردند.

در اینجا تلاش می شود تا یک روز از زندگی یک خانوار عشایری بختیاری در زمان استقرار در ییلاق به تصویر کشیده شود. لازم به ذکر است که این شرح حال برگرفته از مشاهدات و زندگی با خانوارهایی ازعشایربختیاری، هفت لنگ و طایفه ی هموله مستقر در منطقه ی خوربه (دشت لاله) از شهرستان کوهرنگ است و بنا براین در مورد مشغله ها و ویژگی های خاص روابط و زندگی این افراد با سایر خانوارهای عشایری طوایف دیگر ویا درمواقع دیگر سال ممکن است تفاوت هایی ملاحظه شود. مثلاً در جامعه ی مورد نظر اشتغال به صنایع دستی تقریباً اصلاً دیده نمی شود در حالیکه بخش عمده ای از روز یک دختر ویا زن طایفه ی موری ویا آرپناهیِ که باز هم متعلق به ایل هفت لنگ ومستقر در منطقه ی شیخ عالیخون همان شهرستان کوهرنگ هستند صرف بافتن فرش و یا انواع دست بافت های بومی می شود.



ادامه مطلب

پنجشنبه 19 شهریور 1388

چوب بازی ،بازی رزمی

پنجشنبه 19 شهریور 1388

نوع مطلب :
نویسنده : بختیاری

«چو بازی »یا «چوب بازی » یا ترکه بازی از بازی های رزمی ، سنتی و قدیمی و رایج لرها است. که بیشتر در بین لرهای بختیاری ، یاسوجی ها ، ممسنی هاو بعضا روستاییان و عشایر لرستان متداول و مرسوم است و غالبا در مراسم عروسی و همراه با رقص و پایکوبی اجرا می گردد.

تعداد بازیکنان چوب بازی دو نفر است و ابزار بازی شامل دو چوب یکی به طول تقریبی یک و نیم متر ( درک)و چوب دیگر کمی کوتاهتر از آنست(ترکه) . در شروع کار توشمال با زدن ساز مردان را به بازی چوب بازی فرا می خواند. دو نفر بازی را شروع می کنند و افراد زیادی به دور چوب بازها حلقه می زنند و تماشا می کنند.یکی از بازیکنان درک و نفر دیگر ترکه را بدست گرفته و مقابل یکدیگر به حمله و دفاع می پردازند . بازیکنان سعی می کنند هنگام بازی با آهنگ ساز و دهل نیز برقصند ، فردی که ترکه را بدست دارد باید به دارنده درک حمله نماید و قبل از وارد نمودن ضربه به چوب وی ابتدا چند دور می رقصد و ناگهان به دارنده چوب بلند یورش می برد . دارنده چوب بلند نیز باید از خود دفاع نماید . حمله کننده هنگام یورش با صدای بلند فریاد می زند و سعی دارد با این کار روحیه حریف را تضعیف نماید . چوب باز باید با چرخاندن چوب و نعره کشیدن و تهدید حریف و فریب حریف چوب بازی کند.

حمله کننده هنگام یورش چوب را با دو دست پیش روی خود گرفته و هنگام کوبیدن بر چوب حریف انرا با دست خود می چرخاند و سپس با در نظر گرفتن پاهای او بر چوب وی ضربه وارد می آورد ، البته ترکه باز سعی می کند حریف را گمراه کند تا بتواند بهترین ضربه را بزند. بازیکن حمله کننده فقط یکبار حق زدن ضربه را دارد ( چه به پای حریف مقابل بزند چه نزند)، سپس بازیکنی که چوب بلندتر را دارد ، چوب کوتاهتر را در دست گرفته و فرد دیگری چوب بلندتر را در اختیار می گیرد . و بعد از چند دور بازی نفرها عوض می شوند .بازی تا آخر به همین منوال ادامه می یابدمعمولا اگر حریف ها از بستگان نزدیک یا دوستان هم باشند. به پای هم ضربه محکم نمی زنند.اما در موارد دیگر ضربات محکمی زده می شود که بسیار درد آور است. در چوب بازی احتمال صدمات جدی به پا هست و احتمال شکستگی پا و قوزک. اما مگر غیرت جوانان اجازه می دهد که بازی نکنند. آنها با شهامت کامل وارد میدان می شوند و هیچگونه باکی از درد و رنج ندارند. زیرا این ریشه در سنت دلاوری و بی باکی لرها دارد و همینطور با شنیدن نوای توشمال به سبک چو بازی که به انسان شجاعتی وصف نشدنی می دهد. توشمال چو بازی یا اصطلاحا ساز چوب بازی با دستمال بازی فرق دارد. ساز چوب بازی معمولا دارای ریتم تند و حالت رزمی است، اما ساز دستمال بازی دارای ریتمی ملایم است.

در رابطه با چوبازی شعری می آورم از محمد علی پور خداکرم:

خوار ایل می شوم

 اگر آه بگویم

بزن ای چوب باز رقیب

با ترکه ی بادامت

اکنون که ساق پایم را نشانه داری

چرا که هراس مرا نکوهش می کنند مردمان ایل

وقتی که به گرداگرد حلقه ای تماشا بسته اند

در این ورطه

آنچه که مرا به وجد می آورد

کرنائیست که ترانه های پایداری را شادمانه ساز می کند.

 





چهارشنبه 18 شهریور 1388

شیر سنگی

چهارشنبه 18 شهریور 1388

نوع مطلب :
نویسنده : بختیاری

لرها و مخصوصا بختیاری ها بر سر بزرگمردان خود شیرهای سنگی نصب می نمودند. همانطور که مسیحی ها برتصویر از شیر سنگی سر قبرهایشان صلیب نصب می کنند. شیر سنگی در اصل نشان دلاوری و شجاعت است. که گاهی بر روی آن شمشیر و گرز نیز نقاشی می شود. شیرهای سنگی اندازه های مختلفی دارند که باتوجه به سن صاحب قبر و موارد دیگری بزرگ و کوچک می شده اند. مثلا اگر یک بچه ی 10 ساله می مرد. بر سر قبر او شیر سنگی کوچک نصب می کردند. و به اصطلاح بچه شیر می گفتند. شیرهای سنگی زیادی در مناطق بختیاری یافت می شود اما متاسفانه دولت ایران بدون در نظر گرفتن ارزش مادی و معنوی و تاریخی و فرهنگی این قبور در بعضی از نقاط اقدام به تخریب آنها کرده. مثلا در اردل اقدام به تخریب چند قبر مربوط به چند تن از اعضای ایلخانی بختیاری برای ساخت جاده کرده. و همینطور سازمان آب اصفهان با حفر تونل های کوهرنگ برای انتقال آب به اصفهان بسیاری از این قبور را زیر آب برد بدون اینکه هیچ خسارتی بدهد. و شکایت ها ی بختیاری ها هم به جایی نرسید و بهانه ی آنها برای نپرداختن خسارت هم این بود که این ها با فرهنگ ایرانی اسلامی تطابق ندارند و همینطور در میراث ملی ثبت نشده اند. خب بگذریم.
شیرهای سنگی نمادی از شجاعت و جنگجویی است که میان لرها و مخصوصا بختیاری ها جنگجویی و شجاعت دارای ارزش زیادی است. همینطور در سرودهای بختیاری و گاگریوها "شیر زرد"  معادل این نماد است.
هنری لایارد در خاطرات خود می نویسد: بختیاری ها مجسمه و یا نقش شیر را بر روی قبور خوانین و افراد سرشناس نصب یا نقر می کنند تا خاطره ی سلححشوری و جنگجویی آن ها برای همیشه زنده بماند.
همچنین لایارد می گوید: لرها عقیده دارند که شیرها به دو نوع مسلمان و کافر تقسیم شده اند. نوع اول دارای رنگی گندمگون و زرد روشن و نوع دوم قهوه ای رنگ با یال و پشت سیاه.آنان معتقدند که اگر کسی مورد حمله ی شیر مسلمان واقع شود باید کلاه خود را از سر بردارد و در نهایت ادب و خضوع او را به نام علی (ع) قسم دهد که وی را ببخشد و این کلمات را بگوید: ای گروه ی علی مو بنده ی علی ام، ز حین مو بگذر. شیر با شنیدن این درخواست پی کار خو خواهد رفت.اما اگر شیر کافر باشد توجهی نخواهد کرد ... هنوز هم در مراسمی  سنتی هنگامی  که شخصی  را ضعف و سستی دچار آید  او را زیر تنه ی شیر سنگی می گذارند. زیرا بر این باورند که ترسش خواهد ریخت.و یا هنگامی که فردی دچار سیاه سرفه گردد در تنه ی شیر سنگی گودالی کنده  پر از آب می کنند و بیمار را وا می دارند که از آن بنوشد تا سلامتی یابد و این مراسم نوشیدن آب از زیر تنه ی شیر سنگی و شفا خواستن از آن عمق و مفهومی در خور تامل به این مراسم می بخشد.

نمونه از سرودهای بختیاری که در آن نام شیر ذکر شده.

واویلا بخت بدم سی همچنو شیر             تاریکی دم سحر زینس به شمشیر

             ای واویلا صد واویلا                              سی شیر زردم واویلا




چهارشنبه 18 شهریور 1388

وبلاگ بختیاری

چهارشنبه 18 شهریور 1388

نوع مطلب :
نویسنده : بختیاری

این وبلاگ محلی است پیرامون شناخت فرهنگ و تاریخ و اخبار پیرامون مردم لر و مخصوصا لرهای بختیاری. بنده مایل به تیادل لینک با تمام لربلاگ ها هستم، لطفا در بخش نظرات بگویید. ضمنا استفاده از مطال این وبلاگ برای عموم آزاد است، و اگر دوست داشتید منبع را ذکر کنید.